فشار ایالات متحده بر امپراتوری بریتانیا برای استقلال هند: بهرگیری آمریکا از اهرم مالی در روند استعمارزدایی امپراتوری بریتانیا
در آستانهی قرن بیستم، نشانههای افول بریتانیا آشکارتر شد. در سال ۱۸۷۰، بریتانیا هنوز ۳۲ درصد از ظرفیت تولید صنعتی جهان را در اختیار داشت، اما این رقم تا سال ۱۹۱۰ به ۱۵ درصد کاهش یافت؛ همچنین، سهم بریتانیا از تجارت جهانی که در ۱۸۷۰ حدود ۲۵ درصد بود، تا ۱۹۱۳ به ۱۴ درصد سقوط کرد.
با این حال، نخبگان سیاسی بریتانیا معمولاً خود را چندان درگیر روندهای اقتصادی نمیکردند. نگرانیهای آنان بیشتر هنگامی برانگیخته میشد که چالشهای سیاسی ـ نظامی پیش میآمد؛ از جمله تصرف مستعمرات توسط قدرتهای دیگر، یا افزایش شتابان ساخت کشتیهای جنگی از سوی رقبا. با این حال، همانگونه که جی. ال. گارون، سردبیر مشهور روزنامهی “The Observer”، بیان کرده بود:
«قدرت، نسبی است و در نهایت به منابع و کارایی صنعتی یک ملت بستگی دارد. بنابراین، اگر در دورهی ۱۸۷۰ تا ۱۹۱۰، آلمان با وجود جمعیتی مشابه، بیش از دو برابر بریتانیا تولید میکرد، چندان شگفت نبود که بریتانیا در عرصهی سیاست قدرت نیز زیر فشار آلمان قرار گیرد.»12
با کاهش تدریجی سلطهی بریتانیا بر تولید صنعتی و تجارت جهانی، این کشور با دشواری فزایندهای در تأمین هزینههای لازم برای حفظ نیروی نظامیای روبهرو شد که بتواند هم از خطوط دریایی بریتانیا دفاع کند و هم در برابر قدرتهای رقیب توازن برقرار سازد.
«شگفتانگیزترین ویژگی (صلح بریتانیایی) (Pax Britannica) پس از سال ۱۸۱۵، ارزانی آن بود. جز در چند دورهی کوتاه از اضطراب نظامی، بودجهی نیروی دریایی در دوران آغازین و میانی سلطنت ویکتوریا بهطور متوسط سالانه بین ۷ تا ۸ میلیون پوند بود؛ مبلغی که میتوان آن را بهایی معقول برای بیمهی جایگاه بیرقیب بریتانیا در جهان دانست. هزینهی ارتش اندکی بیشتر بود (در سال ۱۸۷۰ هزینهی ارتش ۱۳.۴ میلیون پوند و هزینهی نیروی دریایی ۹.۸ میلیون پوند بود)، اما حتی در همان سال، کل بودجهی دفاعی بهازای هر نفر در بریتانیا تنها ۱۴۵.۹ پنی محاسبه میشد.»13
با این حال، در آستانهی قرن بیستم، این «ارزانی» جای خود را به افزایش سرسامآور هزینهها داد.
«در میانهی قرن نوزدهم، یک ناو جنگی ۹۰ توپدار ممکن بود تنها ۱۰۰ هزار پوند هزینه داشته باشد؛ اما ناوهای کلاس “Majestic” در فاصلهی ۱۸۹۵-۱۸۹۳ حدود ۱ میلیون پوند، و ناوهای کلاس “Queen Elizabeth” در سالهای ۱۹۱۳-۱۹۱۲ نزدیک به ۲.۵ میلیون پوند قیمت داشتند.»14
بنابراین، هرچه تسلیحات گرانتر میشدند، کشورهای بیشتری از ادامهی رقابت برای حفظ جایگاه قدرتهای بزرگ بازمیماندند ــ و بریتانیا نیز از این قاعده مستثنا نبود. از آنجا که منافع بریتانیا در سراسر جهان پراکنده بود، دولت این کشور بیش از پیش تحت فشار قرار گرفت تا بیندیشد:
«کدام منطقه باید در اولویت قرار گیرد، و در کدام منطقه میبایست با متانت از بخشی از نفوذ خود چشم بپوشد؛ زیرا بهروشنی درک میشد که اگر بریتانیا بیش از اندازه بر یک ناحیه تمرکز کند، دیگر توانی برای دفاع از سایر مناطق نخواهد داشت.»15
