از امپراتوری بریتانیا تا کشورهای مشترکالمنافع مدرن
پیروزی سریع و تأثیر گذار نیروهای ژاپنی که با تعابیری نژادگرایانه از آن به عنوان پیروزی مرد زرد پوست یاد شده سبب شد تا ضرورت بازنگری بنیادین در سازوکارهای سلطه ی امپریالیستی در ان منطقه احساس شود. این رویداد طنین گسترده ای در سراسر جهان استعمار زده داشت؛ چه درمستعمرات تحت سلطه ی بریتانیا و چه در قلمروهای استعماری فرانسه و هلند.
تسلیم شتاب زده ی نیروهای بریتانیایی در سنگاپور در سال ۱۹۴۲، برای بسیاری از ملل مستعمره نشانه ای آشکار از شکنندگی و فرسایش مشروعیت سیاسی و اقتدار نظامی بریتانیا تلقی شد.1
با بازگشت بریتانیایی ها به مستعمرات آسیایی خود پس از تسلیم ژاپن، در میان نخبگان سیاسی بریتانیا، به ویژه پس از شکست چرچیل در انتخابات احساس غالب آن بود که احتمال از دست رفتن هند بسیار بالا رفته است. شورش نیروی دریایی هند در سال ۱۹۴۶ نشانه ای هشدار دهنده از این امر تلقی شد. به روشنی دریافتند که امکان حفظ هند از طریق توسل به زور وجود ندارد.
افزون بر آن، بازگشت قدرتهای استعماری سابق به جنوب شرق آسیا با محدودیت های جدی مواجه بود چرا که خیزش نظامی ژاپن، از منظر سرزمینهای اشغال شده، نشان دهنده ی آن بود که سلطه ی امپریالیستی قدرتهای اروپایی را میتوان به چالش کشید چنین چالشهایی به تولد گفتمان ناسیونالیسم در این مناطق انجامید مفهومی که مترادف با مبارزه برای استقلال تعبیر می گردید.
با این حال، احساسات ملی گرایانه در هند حتی پیش از ورود ژاپنیها نیز شکلی سازمان یافته به خود گرفته بود. بدین ترتیب، در سال ۱۹۴۵، دولت بریتانیا برنامه ریزی برای پذیرش هند به عنوان کشوری مستقل در چارچوب کشورهای مشترک المنافع را آغاز نمود. اما تحقق این راه حل با معضلی ساختاری روبرو بود شکافهای عمیق مذهبی میان دو جامعه ی عمده ی شبه قاره.
با توجه به عدم امکان آشتی میان این دو گروه، که نمونه ی بارز آن در “روز اقدام مستقیم” مسلمانان در سال ۱۹۴۶ مشهود بود یگانه راه حل محتمل تقسیم سرزمین به دو کشور مجزا قلمداد شد؛ تقسیمی که متأسفانه به کشتارهای قومی و مهاجرتهای گسترده منجر گردید.»2
در نتیجهی این مذاکرات، در سال ۱۹۴۷ دو کشور جدید با جایگاه قلمروهای مشترک المنافع (Dominions) پدید آمدند هند و پاکستان با این تحول تصور سنتی «باشگاه سفید پوستان» در چارچوب کشورهای مشترک المنافع شکسته شد و بدین ترتیب مسیر برای ارتقای جایگاه مستعمرات غیر سفید پوست به سطح ملتهای مستقل هموار گردید.
با این حال، تا اواخر دهه ی ۱۹۴۰ و اوایل دهه ی ۱۹۵۰ هیچ جدول زمانی مشخصی برای تحقق استقلال سایر مستعمرات تدوین نشده بود تنها چشم اندازی مبهم برای نیل این سرزمینها به جایگاه ملتهای مستقل در آینده ای نامشخص ترسیم شده بود.
