«رابطه هسته‌ای ویژه» آنگلو-آمریکایی: خاستگاه راهبرد دفاعی دو حزبی معاصر بریتانیا

«رابطه هسته‌ای ویژه» آنگلو-آمریکایی: خاستگاه راهبرد دفاعی دو حزبی معاصر بریتانیا

چرچیل در سخنانش اشاره کرد که گستره گسترش شوروی بستگی به واکنش غرب دارد. او در این سخنرانی مفهوم روابط ویژه میان کشورهای مشترک المنافع بریتانیا و ایالات متحده را مطرح کرد. او گفت که این رابطه برادرانه نیازمند افزایش دوستی و درک متقابل میان این دو نظام اجتماعی خویشاوند و نیز حفظ ارتباط نزدیک بین مشاوران نظامی آن هاست که منجر به مطالعه مشترک خطرات بالقوه تشابه تسلیحات و کتابچه های آموزشی و تبادل افسران و دانشجویان نظامی در کالج های فنی میشود.5 چرچیل پیشنهاد داد که پایگاه ها، تسلیحات و منابع باید به اشتراک گذاشته شوند. وی افزود این روابط ویژه باید شامل ادامه دسترسی متقابل به تمامی پایگاههای نیروی دریایی و هوایی تحت کنترل هر دو کشور در سرتاسر جهان باشد. این کار احتمالاً توان تحرک نیروی دریایی و هوایی آمریکا را دو برابر خواهد کرد و ظرفیت نیروهای امپراتوری بریتانیا را نیز بسیار گسترش خواهد داد و در صورت آرام شدن وضعیت جهان، ممکن است به صرفه جویی مالی قابل توجهی منجر شود.

با این حال واکنش آمریکاییها به سخنان چرچیل به اندازه ای که او انتظار داشت گرم نبود.6 با این حال یک نظر سنجی در مارس ۱۹۴۶ نشان داد که ۷۰ درصد مردم ایالات متحده با سیاست خارجی شوروی مخالف بودند.

با این وجود رشد احزاب کمونیست در فرانسه و ایتالیا و شکست شوروی در خروج از شمال ایران آمریکاییها را متقاعد کرد که موضعی قوی تر در برابر اتحاد جماهیر شوروی اتخاذ کنند. در سال ۱۹۵۳ زمانی که چرچیل بار دیگر در قدرت بود و علاقه اش به روابط ویژه همچنان پابرجا در پیامی به رئیس جمهور آمریکا ،آیزنهاور، نوشت: امید من برای آینده بر پایه افزایش وحدت جهان انگلیسی زبان استوار است. اگر این وحدت حفظ شود همه چیز حفظ میشود. اگر از بین برود، دیگر هیچ کس نمیتواند مطمئن باشد که چه خواهد شد.»7

در این میان، چرچیل دچار سکته مغزی شد و در نتیجه آنتونی ایدن مسئولیت اصلی دیپلماسی را بر عهده گرفت. هر چند ایدن به همکاری آنگلو- آمریکایی باور داشت اما معتقد نبود که بریتانیا باید سیاست خارجی خود را تابع خواست واشنگتن قرار دهد. این دیدگاه او در زمانی بود که پس از جنگ سمت وزارت خارجه در دولت چرچیل را بر عهده داشت. ایدن پیش از تصدی وزارت خارجه در دوره پس از جنگ تجربه دیپلماتیک قابل توجهی داشت او پیشتر نیز در سالهای ۱۹۳۵ تا ۱۹۳۸ و ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۵ وزیر امور خارجه بود.

با این حال همکارانش، او را فردی تا حدی غیر دیپلماتیک توصیف میکردند: فردی با جذابیت بالا اما دارای خلق و خوی ناپایدار و گاه به شدت تندخو در مواجهه با حوادث و افراد.8 افزون بر این او در دهه ۱۹۳۰ به عنوان مخالف سرسخت سیاست مماشات شناخته میشد. نهایتاً بر خلاف چرچیل ایدن قائل نبود که همکاری با آمریکا باید اولویت مطلق سیاست بریتانیا باشد. او در سخنرانی های خود همواره امپراتوری و کشورهای مشترک المنافع را مقدم بر اتحاد آتلانتیک می دانست و بر اهمیت جایگاه بریتانیا به عنوان قلب و محور یک امپراتوری بزرگ تاکید داشت.

امید به شراکت بریتانیا و آمریکا یا همان روابط ویژه با قدرت گیری ایدن پس از بیماری چرچیل از میان رفت پس از استعفای چرچیل ایدن نخست وزیر شد در دوران نخست وزیری او (۱۹۵۵- ۱۹۵۷) به ویژه در پی بحران سوئز در سال ۱۹۵۶) که ناشی از ملی شدن کانال سوئز از سوی مصر بود روابط بریتانیا و آمریکا به پایین ترین سطح خود در قرن بیستم رسید. کانال سوئز مسیر اصلی ارتباطی بریتانیا با امپراتوری اش به ویژه هند محسوب میشد پس از استقلال هند، این کانال به مهم ترین مسیر برای حمل دوسوم نفت تولیدی خلیج فارس تبدیل شد و از همین رو برای بریتانیا اروپای غربی و ایالات متحده اهمیت راهبردی داشت.

با این حال، بریتانیا از دهه ۱۸۸۰ بر مصر سلطه داشت و منطقه کانال در دهه ۱۹۵۰ همچنان نقش مهمی در حضور نظامی بریتانیا در شرق مدیترانه ایفا میکرد در مقابل پس از ملی شدن نفت در ایران ایالات متحده قدرت غالب در خلیج فارس شده بود و از این رو ایدن نمیخواست که در این مقطع پای آمریکا به موضوع باز شود چرا که ممکن بود منجر به افزایش نفوذ آمریکا در منطقه و تضعیف موقعیت بریتانیا شود بنابراین ایدن بدون مشورت با ایالات متحده بریتانیا را به مسیر اقدام مستقل کشاند.

This is a unique website which will require a more modern browser to work!

Please upgrade today!