نخبگان سياسی بریتانیا، ایران یک سرمایه استراتژیک حیاتی و خلیج فارس: یک عصر جدید؟

سپس در همان ماه، یك هیأت بیست نفری از كارشناسان فنی به سرپرستی رئیس میدانی اسبق شركت نفت ایران وانگلیس، به نمایندگی از طرف هشت شركت، به ایران پرواز تا از پالایشگاه آبادان بازدید نمایند. این سفر به منزله یک سفر تحقیقاتی جهت تخمین بهای مالی به كار انداختن مجدد پالایشگاه به حساب می آمد.^{[simple_tooltip content=’J.MARLOW, The Persian Gulf in the Twentieth Century, (London: The Cresset Press, 1982), Chapters 10, 12.’][ 109 ][/simple_tooltip]}

در آغاز ماه مارس 1954، بعد از ارائه یك گزارش مثبت توسط هیأتی كه در ماه فوریه به ایران رفته بود، رؤسای كارتل نفت در لندن ملاقات و كنسرسیوم نفت از نظر مالی محقق شد. طرحی تهیه و یك هیأت نمایندگی در دهم آوریل جهت انجام مذاكرات به تهران رفت. اعضاء هیأت عبارت بودند از جی.اچ.لادون، از شل، اچ.ایناسنو، از شركت نفت ایران وانگلیس و اورویل هاردن از استاندارد نیوجرزی، به ترتیب هلندی، انگلیسی و آمریكائی بودند. وقتی آنتونی ایدن در دوازدهم آوریل در مجلس عوام خبر رفتن هیأت را به تهران اعلام می كرد، هِربِرت موریسون، وزیر امور خارجه دولت كارگری از فرصت استفاده كرد كه بگوید:

بهتر است كه این مسائل به مرور زمان از طریق مذاكرات دوستانه با ایران حل شوند نه اینكه مثل قبل از طریق جنگ و خشونت حل گردند. اگر از راه خشونت و جنگ حل می شد امروز این بیانیه را نمی توانستیم اعلام نماییم.^{[simple_tooltip content=’Parliamentary Debate, Commons, Vol.526, Co., 796, 12th April, 1954.’][ 110 ][/simple_tooltip]}

در 14 آوریل 1954، مذاكرات رسمی شروع شد. مذاكرات تا اواسط ماه مه هنگامی كه سه مذاكره كننده ناگهان جهت مشورت به لندن برگشتند، پیشرفت كرد. “مشكل اصلی در ارتباط با موضوع مدیریت مؤثر میدانهای نفتی و پالایشگاه بودند،”^{[simple_tooltip content=’PRO, London, FO371/114805, The General Correspondence of the Foreign Office, Sir Roger Stevens, Brtish Ambassador in Tehran to Sir Anthony Eden, The Foreign Secretary, Confidential, 4th June, 1955, p.3.’][ 111 ][/simple_tooltip]} و چند توافقنامه می تواند در چارچوب قانون ملی كردن جا بگیرند. در 20 ماه ژوئن مذاكره كنندگان “پس از بررسی های فراوان فرمولی پیدا کردند كه دیدگاه و نظر دولت ایران را در خصوص حاكمیت مطلق و همزمان قدرت لازم به قدرتهای عضو کنسرسیوم جهت عملیات نفتی تأمین می کرد”^{[simple_tooltip content=’Ibid.’][ 112 ][/simple_tooltip]} به تهران بازگشتند. سرانجام در 5 آگوست 1954 كنسرسیوم بین الملل و هیأت ایرانی توافق كامل را اعلام نمودند.

شركتهای تشكیل دهنده كنسرسیوم شركت نفت ایران و انگلیس عبارت بودند از استاندارد اویل نیوجرسی، استاندارد اویل كالیفرنیا، شركت گلف اویل، شركت تگزاس، شركت سكونی وَكیوم، شركت نفت فرانسه و رویال داچ شل.

شركت نفت ایران و انگلیس با 40% ، رویال داچ/ شل با 14%، شركت نفت فرانسه با 6% و پنج شركت نفت (اصلی) ایالات متحده هر كدام با 8% سهم؛ استاندارد اویل كالیفرنیا، استاندارد اویل نیوجرسی، سوكونی و كیوم، گلف اویل و تگزاس اویل سهامداران بودند.^{[simple_tooltip content=’PRO, London, FO 371/ 11076, The General Correspondence of the Foreign Office, Persia, Brief for Lords Reading.’][ 113 ][/simple_tooltip]}

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173