بحران نفتی دیپلماتیک بریتانیا: رقابتهای ژئوپلوتیکی معاصر آنگلو-ساکسون در خلیج فارس: آیا از آن عبرتی گرفته شده است یا تنها حاصل خیالپردازی بزرگمنشانه سرآنتونی ایدن بوده است؟

در انتخابات سراسری اکتبر 1951، حزب محافظهکار به رهبری وینستون چرچیل به قدرت رسید. محافظهکاران، دولت حزب کارگر را به ضعف و انفعال در برابر ایران متهم کرده و آن را سزاوار سرزنش میدانستند. چرچیل قاطعانه اظهار داشت:
« اگر یک دولت محافظهکار قدرتمند در رأس امور بود، بحران ایران هرگز به این شکل رخ نمیداد».
آنتونی ایدن، وزیر خارجه آتی بریتانیا، در تأیید این موضع افزود:

«هیچ دولت عاقل و دوراندیشی خود را در موقعیتی قرار نمیداد که دولت حزب کارگر به آن گرفتار شد42».
بااینحال، نشریه نیواستیتسمن که به جناح چپ گرایش داشت،43 با لحنی تند پاسخ داد و نسبت به پیامدهای احتمالی سیاستهای جنگطلبانه چرچیل هشدار داد:
«اگر آقای چرچیل در قدرت بود و مطابق سخنان خود، سیاستی تهاجمی در پیش میگرفت، ما منابع، نیروی انسانی و اعتبار خود را در جنگی در هند و بهطور کلی در آسیا هدر میدادیم، جنگی که حتی از نبرد بینتیجه و فاجعهبار فرانسه در ویتنام هم ویرانگرتر بود. در این صورت، هند، همچون ویتنام، امروز در دستان دشمنان سرسخت ما قرار داشت؛ و ملیگرایی هندی، درست مانند ویتنام، تا به امروز به دامان کمونیسم سقوط کرده بود44».
«انگشت چه کسی بر ماشه است؟45» این سؤالی بود که دیلی میرر مطرح کرد. منشور انتخاباتی حزب کارگر در انتخابات 1951 اعلام کرده بود: «محافظهکاران همچنان با ذهنیتی برگرفته از امپریالیسم ویکتوریایی میاندیشند46». رهبر حزب کارگر، کلمنت اتلی، حتی پیش از جنگ جهانی دوم، از تعهد این حزب به «کنار گذاشتن امپریالیسم» سخن گفته بود.
در سال 1945، دولت کارگر وارث امپراتوریای عظیم و پیچیده شد. ظاهراً امپراتوری بریتانیا بار دیگر از یک چالش اساسی جان سالم به در برده بود، اما در واقعیت چنین نبود. جنگ جهانی تأثیری ویرانگر بر بریتانیا گذاشته و این کشور را با بدهی هنگفتی—عمدتاً به ایالات متحده—مواجه ساخته بود. برآوردها نشان میدهند که 10 درصد از ثروت پیش از جنگ بریتانیا، یا حتی تا یکچهارم آن در صورت احتساب سرمایهگذاریهای ازدسترفته، از بین رفته بود. مهمتر از همه، بریتانیا تنها قادر بود بخش اندکی از واردات ضروری خود را، چه برای بقای روزمره و چه برای بازسازی اقتصادی، تأمین کند.

42. L.P. ELWELL – SUTTON , Persian Oil : A Study in Power Politics , ( London : Lawrence and Wishart Ltd. , 1955), p. 258.
43. Ibid.
44. The New Statesman , 13th October 1951 , in W.R. LOUIS , The British Empire in the Middle East , 1945-1951 , ( Oxford : Oxford University Press , p . 738.
45. The Daily Mirror , ( no date given ) , in ibid .

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124