بحران نفتی دیپلماتیک بریتانیا: رقابتهای ژئوپلوتیکی معاصر آنگلو-ساکسون در خلیج فارس: آیا از آن عبرتی گرفته شده است یا تنها حاصل خیالپردازی بزرگمنشانه سرآنتونی ایدن بوده است؟

در 15 مه، موریسون اعلام کرد که نیروهای چترباز بریتانیا در حالت آمادهباش قرار گرفتهاند تا در صورت لزوم از توقیف غیرقانونی اموال بریتانیا جلوگیری کنند. همچنین، وزارت خارجه دستور داد ناوشکن )اچ ام اس موریس( در نزدیکی آبادان مستقر شود، اما مأموریت آن تنها در صورت به خطر افتادن جان اتباع بریتانیایی اجرایی میشد.
بااینحال، تهدید به استفاده از نیروی نظامی برای دفاع از منافع بریتانیا دیگر از سوی موریسون مطرح نشد و نیروهای چترباز بریتانیایی نیز هرگز از قبرس فراتر نرفتند.
در 15 مه، موریسون اعلام کرد که نیروهای چترباز بریتانیا در حالت آمادهباش قرار گرفتهاند تا در صورت لزوم از توقیف غیرقانونی اموال بریتانیا جلوگیری کنند. همچنین، وزارت خارجه دستور داد ناوشکن )اچ ام اس موریس( در نزدیکی آبادان مستقر شود، اما مأموریت آن تنها در صورت به خطر افتادن جان اتباع بریتانیایی اجرایی میشد.
بااینحال، تهدید به استفاده از نیروی نظامی برای دفاع از منافع بریتانیا دیگر از سوی موریسون مطرح نشد و نیروهای چترباز بریتانیایی نیز هرگز از قبرس فراتر نرفتند.
اگرچه بریتانیاییها خود را برای اقدام نظامی علیه ایران در مه 1951 آماده کرده بودند، اما حل بحران از طریق مذاکره به گزینه مطلوبتر تبدیل شد.
دولت بریتانیا در تلاش است تا با دولت ایران به موضعی برای مذاکره دست یابد، بهگونهای که هم تأمین مداوم منابع نفتی تضمین شود و هم فعالیتهای مؤثر شرکت نفت ایران و انگلیس در ایران ادامه یابد4.
در همین حین، شرکت نفت ایران و انگلیس و دولت بریتانیا واقعیت ملیشدن صنعت نفت ایران را پذیرفتند، اما در پی تضمین حفظ کنترل مستمر بر عملیات نفتی و مالکیت مستمر نفت تولیدی بودند. دولت بریتانیا اقدامات قانونی لازم را به انجام رساند. در پایان مه 1951، دولت بریتانیا از دیوان بینالمللی دادگستری درخواست کرد تا قانونی بودن اقدام ایران در ملیشدن صنعت نفت را مورد ارزیابی و قضاوت قرار دهد.
در این مرحله، شرکت نفت ایران و انگلیس به دولت ایران اعلام کرد که مایل است اختلافات موجود را بر اساس شرایط قرارداد امتیاز 1933 به داوری ارجاع دهد. دولت ایران در تاریخ 26 مه این درخواست را رد کرده و خواستار حضور نمایندگان شرکت در جلسات مربوط به تصفیه شرکت شد. در پی این امر، شرکت طبق مفاد قرارداد 1933 از رئیس دیوان بینالمللی دادگستری در لاهه درخواست کرد که یک داور مستقل برای حل و فصل اختلافات میان طرفین تعیین نماید. در همین زمان، دولت پادشاهی بریتانیا موضوع را بهعنوان یک اختلاف میان دولت بریتانیا و دولت ایران به دادگاه لاهه ارجاع داد. 5

4. PRO, London,1236/3656, Treasury Records, Cabinet, Persian Oil, Economic Sanction against Persia, Secret, 8th May, 1951,p.1.
5. PRO, London, CAB 129/47 CP (51) 257,Memorandum by Herbert Morrison on the dispute with Persia,
Secret, 26th September 1951,p.7.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124