بحران نفتی دیپلماتیک بریتانیا: رقابتهای ژئوپلوتیکی معاصر آنگلو-ساکسون در خلیج فارس: آیا از آن عبرتی گرفته شده است یا تنها حاصل خیالپردازی بزرگمنشانه سرآنتونی ایدن بوده است؟

آتلی تحت فشار شدید حزب محافظهکار و همچنین برخی از اعضای دولت خود، از جمله هربرت موریسون و امانوئل شینول ،وزیر دفاع وقت، قرار داشت تا رویکردی قاطعتر اتخاذ کند. در این میان، چرچیل به آتلی گوشزد کرد که هرگز باور نداشت بتوان میدانهای نفتی ایران را با نیروی نظامی حفظ کرد، اما جزیره آبادان را موضوعی کاملًا متفاوت میدانست9.
اگرچه مذاکره برای حل اختلاف، همانگونه که پیشتر گفته شد، گزینه ترجیحی بریتانیا بود، اما گزینه نظامی نیز همواره به عنوان یک امکان در نظر گرفته میشد. در 20 ژوئیه 1951، هربرت موریسون گزارشی را به هیئت دولت ارائه کرد که در آن توضیح داده شده بود ستاد کل نیروهای مسلح بر این باور است که جزیره آبادان را میتوان در کوتاهمدت تصرف کرد و در برابر مقاومت ایرانیان نیز آن را حفظ نمود.
در این راستا، طرحی نظامی به نام “ریزه” تدوین شد، اما در مراحل اولیه برنامهریزی، مشخص گردید که این طرح شانس موفقیت چندانی ندارد. به همین دلیل، طرح “دزد دریایی” جایگزین آن شد. این طرح نرخ موفقیت بالایی
داشت و میتوانست جزیره آبادان را برای مدتی نامحدود تحت کنترل بریتانیا نگه دارد.
ستاد کل نیروهای مسلح بریتانیا موضعی قاطعانه و سرسختانه اتخاذ کرده بود. در 17 ژوئیه 1951، فیلد مارشال اسلیم، رئیس ستاد کل ارتش، تأکید کرد که حفظ کنترل نظامی بر آبادان تا حد امکان ضروری است، چراکه از دست دادن این موقعیت، ضربهای سنگین به اعتبار بینالمللی بریتانیا وارد میکرد و به نفع اتحاد جماهیر شوروی تمام میشد. در همین حال، لرد فریزر، فرمانده ارشد نیروی دریایی سلطنتی، نیز با بیتابی خواستار اقدام نظامی فوری بود.
هدف نهایی سیاست بریتانیا در منازعه میان دولت ایران و شرکت نفت انگلیس و ایران دستیابی به توافقی رضایتبخش است که موارد زیر را تضمین کند:
(1)تضمین بقای ایران به عنوان کشوری غیر کمونیستی؛
(2)حفظ جریان نفت از طریق کنترل توسط یک شرکت بریتانیایی؛ (3)حفظ تعادل پرداختهای بریتانیا؛
(4) آسیب نرساندن به منافع بریتانیا در سایر کشورها10.

8. J.CABLE. Intervention at Abadan: Plan Buccaneer, (London: Macmillan, 1992), p.94.
9. PRO, London, FO371/91555, The General Political Correspondence of the Foreign Office, note of a meeting between Attlee and Churchill, 27th June 1951.
10. PRO. London, FO248/15275, The General Political Correspondence of the Foreign Office, the British Embassy and Consular Sections: Iran (Persia), Treasury Chambers, 7th June 1951.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124