بحران نفتی دیپلماتیک بریتانیا: رقابتهای ژئوپلوتیکی معاصر آنگلو-ساکسون در خلیج فارس: آیا از آن عبرتی گرفته شده است یا تنها حاصل خیالپردازی بزرگمنشانه سرآنتونی ایدن بوده است؟

علاوه بر این، دولت بریتانیا و همچنین شرکت نفت ایران و انگلستان در این یادداشت «اصول ملیسازی صنعت نفت ایران» را بهرسمیت شناخته و پذیرفتند16 در پاسخ، دولت ایران نیز از سوی خود «نیاز به ایجاد بهترین جو ممکن در راستای موفقیت مذاکرات» را تأکید و بهرسمیت شناخت17.
در نتیجه، یک هیئت رسمی بریتانیایی به سرپرستی ریچارد استوکس، لُرد پریوی سیل و وزیر مواد، در 3 اوت 1951 به ایران اعزام شد. آورل هریمن پیش از آن، مقدمات لازم را برای این مأموریت فراهم کرده بود.
ریچارد استوکس، تاجری ثروتمند بود که شرکت صنعتی خانوادگیاش، رنَسوم و رپَیر، روابطی گسترده و دیرینه با خاورمیانه داشت. در دهه 1930، او پیشنهاد کرده بود که فعالیتهای تسلیحاتی شرکتش را با قیمت تمامشده انجام دهد. در شرایط انگلستان پس از جنگ، او احتمالًا یکی از معدود سیاستمداران حزب کارگر بود که از دیدگاه آمریکاییها میتوانست عنوان “میلیونر” را به خود بگیرد. در محافل حزب کارگر، او بهعنوان فردی آگاه و متخصص در امور منطقه شناخته میشد18.
همراهان استوکس شامل سر دونالد فرگوسن، دبیر دائمی وزارت سوخت و نیرو، یک مقام ارشد خزانهداری، مشاور فنی در امور نفت و یکی از مقامات اداره روابط اقتصادی وزارت امور خارجه بودند. شپرد، سفیر بریتانیا در ایران، نیز به این هیئت پیوست. در تهران، یک مشاور سفارت بریتانیا و یک کارشناس ارشد امور ایران نیز به گروه ملحق شدند. علاوه بر این، پنج نماینده از شرکت نفت انگلیس-ایران نیز در این سفر حضور داشتند، اما در مذاکرات رسمی شرکت نکردند.
ریچارد استوکس، لرُد پریوی سیل ، پیشنهادهایی ارائه داد که با هدف تضمین موارد زیر طراحی شده بودند: )الف( تولید کارآمد نفت، )ب( برداشت گسترده نفت، و )ج( دسترسی مقدار زیادی نفت برای منافع بریتانیایی که در توسعه آن نقش داشتهاند19. در عین حال، این پیشنهادها شامل ملیسازی ایران و خروج شرکت نفت انگلیس-ایران از این کشور نیز بودند. برای تحقق بند )الف(، حفظ کارکنان فنی بریتانیایی و ایجاد یک سازمان عملیاتی با استاندارد بالا، که عمدتاً تحت کنترل بریتانیا باشد و موجب اطمینان کارکنان فنی بریتانیایی گردد، ضروری بود.

16. Ibid.
17. Ibid.
18. W.R. LOUIS , The British Empire in the Middle East : 1945-1951 , ( Oxford : Oxford University Press , 1985 ) , p.678 .
19. PRO , London , CAB 129/47 CP ( 51 ) 257 , Memorandum by Herbert Morrison on the dispute with Persia , Secret , 26th September 1951 , p.9 .

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124