بحران نفتی دیپلماتیک بریتانیا: رقابتهای ژئوپلوتیکی معاصر آنگلو-ساکسون در خلیج فارس: آیا از آن عبرتی گرفته شده است یا تنها حاصل خیالپردازی بزرگمنشانه سرآنتونی ایدن بوده است؟

همانگونه که نخستوزیر محافظهکار، بنجامین دیزرائیلی، گفته بود: “دولتها، بیشتر قوانین خود را در پروندههای دولتهای پیشین مییابند10”. این امر در خصوص نحوه مدیریت بحران شرکت نفت ایران و انگلیس در دولت محافظهکار سال 1951 نیز صدق میکرد. برای درک بهتر این موضوع، بازگشت کوتاهی به سیاستهای دولت کارگری لازم است. پروفسور پارثا گوپتا هشدار داده است که نباید دیدگاهی سادهانگارانه یا احساسی درباره سیاستهای حزب کارگر در قبال کشورهای مشترکالمنافع و مستعمرات اتخاذ شود11. او تأکید میکند که “ملاحظات ملی و امپریالیستی، بهویژه در ارتباط با نیازهای اقتصادی بریتانیا، نقشی اساسی در تعیین سیاستهای حزب کارگر داشتند12”. دولت کارگری با
در نظر گرفتن محاسبات اقتصادی دقیق، تلاش داشت پرستیژ گسترده، سبک زندگی، مبانی استراتژیک،
سرمایهگذاریهای تجاری و نفوذ دیپلماتیک بریتانیا را حفظ کند، زیرا این عوامل، اساس نقش جهانی بریتانیا را تشکیل میدادند.
در جهت حفظ منافع بریتانیا، حزب کارگر رویکردی غیرمتمرکز در پیش گرفت تا پیوندها و نفوذ امپریالیستی را حفظ کند. این حزب همواره بر این باور بود که بریتانیا قادر است شرایط اقتصادی و اجتماعی سرزمینهای تحت حاکمیت خود را بهبود بخشد و برای آنها رفاه به ارمغان آورد. در همین راستا، دولت کارگری 1945-1951 سیاست کمک به کشورهای در حال توسعه را تدوین کرد که در قالب “طرح کلمبو” در سال 1950 معرفی شد )که در فصل دوم توضیح داده شد.(
در جریان کارزار انتخاباتی سال 1951، هنگامی که از محافظهکاران درباره اقداماتی که در قبال ایران اتخاذ میکردند سؤال شد، چرچیل و ایدن از پاسخ صریح طفره رفتند. چرچیل اظهار داشت: “اگر یک دولت قدرتمند محافظهکار بر سر کار بود، بحران ایران هرگز به این شکل رخ نمیداد”. و ایدن افزود: “هیچ دولت عاقلی، خود را در موقعیتی قرار نمیداد که این دولت [کارگر] قرار داد13”.
چرچیل در 27 ژوئن 1951 به آتلی گفته بود که “هرگز تصور نمیکرده است که بتوان میادین نفتی ایران را با توسل به زور حفظ کرد14”.

10 .L.A. MONK , Britain 1945-1970 , ( London : G. Bell & Sons Ltd., 1976), p. 100.
11. K.C. MORGAN , Labour in Power 1945-51 , ( Oxford : Clarendon Press , 1984 ) , p . 229.
12. Ibid.
13. L.P. ELWELL – SUTTON , Persian Oil : A Study in Power Politics , ( London : Lawrence and Wishart Ltd. , 1955), p. 258.
14. PRO , London , FO 371/91555 , The General Political Correspondence of the Foreign Office , about a discussion that took place between Clement Attlee , Anthony Eden and Winston Churchill on 27th June 1951 , regarding the Anglo- Iranian Oil Company .

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124