بحران نفتی دیپلماتیک بریتانیا: رقابتهای ژئوپلوتیکی معاصر آنگلو-ساکسون در خلیج فارس: آیا از آن عبرتی گرفته شده است یا تنها حاصل خیالپردازی بزرگمنشانه سرآنتونی ایدن بوده است؟

با این حال، اچسون همچنان بر حلوفصل مسالمتآمیز موضوع اصرار داشت، اما ایدن معتقد بود که هر توافقی باید شامل اصول زیر باشد:
(1)جبران عادلانه و کامل خسارت؛
(2)تضمین امنیت پرداختها؛
(3)برابری شرایط قراردادی؛
(4)عدم تبعیض23.

اما دیدگاه مصدق این بود که:
هیچ سازمان خارجی نمیتواند بهطور یکپارچه مسئولیت مراحل مختلف صنعت نفت را بر عهده بگیرد و هیچ نهادی نیز نباید انحصار بازاریابی نفت ایران را در اختیار داشته باشد. هرگونه عدول از این اصول به معنای خیانت به اصل ملیسازی خواهد بود24.
در مقابل، بریتانیاییها نیز قاطعانه بر موضع خود پافشاری میکردند که مدیریت نفت ایران را تنها در شرایطی میپذیرند که مطابق با منافع و کنترل خودشان باشد. آنها بهویژه حاضر نبودند در بازار آزاد با سایر توزیعکنندگان نفت از همان منبع رقابت کنند25.
این دو دیدگاه کاملًا متضاد و غیرقابل مصالحه بودند و هیچیک از طرفین دلیلی برای عقبنشینی نمیدید. دین اچسون، وزیر خارجه آمریکا، پس از آخرین دیدارش با آنتونی ایدن در پاریس، به وزارت امور خارجه ایالات متحده تلفن کرد و درخواست کرد که به دکتر مصدق که در ایالات متحده منتظر نتیجه مذاکرات با ایدن بود، اطلاع دهند که بریتانیا این پیشنهاد را رد کرده است. در 8 نوامبر 1951، به دکتر مصدق اطلاع داده شد که توافقی برای حل مسئله حاصل نشده است.
همزمان در لندن، وزیر هماهنگی حملونقل، سوخت و انرژی اعلام کرد:
«بر اساس درخواست نخستوزیر، جدیدترین پیشنهادهای آمریکا برای حلوفصل مناقشه نفتی ایران و بریتانیا، که توسط وزیر امور خارجه ایالات متحده به وزیر امور خارجه بریتانیا در پاریس ارائه شده است، مورد بررسی قرار گرفت. این پیشنهادها پس از گفتوگو با نخستوزیر ایران در واشنگتن تدوین شده بود. با این حال، این طرحها نه تنها بازگشت
مالی کافی را برای سرمایهای که در ایران سرمایهگذاری کردهایم تأمین نمیکند، بلکه هیچ تضمینی مبنی بر اینکه

23 .Ibid,p.187.
24. L.P. ELWELL-SUTTON, op. cit., pp. 272-273.
25. Ibid.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124