بحران نفتی دیپلماتیک بریتانیا: رقابتهای ژئوپلوتیکی معاصر آنگلو-ساکسون در خلیج فارس: آیا از آن عبرتی گرفته شده است یا تنها حاصل خیالپردازی بزرگمنشانه سرآنتونی ایدن بوده است؟

پالایشگاه آبادان توسط متخصصان بریتانیایی اداره خواهد شد، ارائه نمیدهد. ازاینرو، پیشنهادهای جایگزینی برای بحث و مذاکره با آقای اچسون در پاریس تدوین شد. این پیشنهادها مبتنی بر این اصل بودند که شرکتهای نفتی آمریکایی باید با ما در اداره پالایشگاه آبادان همکاری کنند و در مقابل، سهمی از امتیازات نفتی آنها در عربستان سعودی به بریتانیا واگذار شود. پیشنهادهای آمریکایی بهعنوان مبنایی برای مذاکرات مجدد با دولت ایران قابلقبول نبود26».
در تاریخ 13 نوامبر، وزارت امور خارجه ایالات متحده اعلام کرد که تلاشهای این کشور برای میانجیگری در اختلافات نفتی میان ایران و بریتانیا بینتیجه مانده و در جریان سفر دکتر مصدق به آمریکا، هیچ مبنای جدیدی برای حلوفصل این مسئله به دست نیامده است.
آنتونی ایدن، وزیر امور خارجه محافظهکار بریتانیا، فردی آشنا با مسائل ایران بود. او در دانشگاه آکسفورد زبان فارسی خوانده بود و همواره از آن بهعنوان «ایتالیایی شرق» یاد میکرد27. در زمان بحران نفتی ایران در سال 1933، که در بخشهای پیشین این پژوهش مورد بحث قرار گرفته است، وی در مقام معاون پارلمانی وزارت خارجه بریتانیا خدمت میکرد. او همچنین به ایران سفر کرده و از میادین نفتی این کشور بازدید کرده بود. در سال 1951، ایدن ایرانیان را به «سرقت اموال بریتانیا» متهم کرد.
پس از سقوط دولت کارگری بریتانیا و انتصاب ایدن بهعنوان وزیر امور خارجه، یکی از اصلیترین نگرانیهای وی، بحران مرتبط با شرکت نفت ایران و انگلیس بود28.وی در پایان سال بحرانی 1954 چنین نوشت:
«نکته عجیب درباره این سال آن است که درحالیکه بسیاری از مسائل حلشده، از جمله اتحاد اروپای غربی، مصر، هندوچین، ایران و عربستان )بحران بُرَیمی( مورد توجه قرار گرفتهاند، کمتر کسی به مسئله ایران توجه کرده است، درحالیکه به باور من، این دشوارترین چالش از میان همه آنها بود29».
ایدن اعتقاد نداشت که ایران با تهدید کمونیستی مواجه است. وی تأکید داشت:
«من استدلالی را که میگفت تنها جایگزین مصدق، حکومت کمونیستی است، نمیپذیرفتم. به نظر من، اگر مصدق سقوط میکرد، احتمالًا دولتی منطقیتر جای او را میگرفت که میتوانست با آن به توافقی رضایتبخش دست یافت30».

26 .PRO, London, CAB 128/23 CC (51) 1st Conclusions, Minute 7, 8th November 1951,p.28.
27. J.A. BILL and W.R. LOUIS, op. cit., p.244.
28. Ibid, p. 245.
29. A. EDEN, Full Circle, (London: Cassell & Co. Ltd., 1960), p. 248.
30. B. LAPPING, op. cit., pp. 264-265.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124