بحران نفتی دیپلماتیک بریتانیا: رقابتهای ژئوپلوتیکی معاصر آنگلو-ساکسون در خلیج فارس: آیا از آن عبرتی گرفته شده است یا تنها حاصل خیالپردازی بزرگمنشانه سرآنتونی ایدن بوده است؟

2مصدق همچنین درخواست فوری 50 میلیون پوند را مطرح کرد که بهزعم او، شرکت نفت ایران و انگلیس بدهکار بود. او این مبلغ را به دلار مطالبه کرد، اما همچنین حاضر بود آن را بهعنوان هدیه، کمک یا پیشپرداخت در ازای نفت بپذیرد. در عمل، وی این درخواست را شرطی برای ورود به هرگونه مذاکره قرار داد. همچنین اعلام کرد که کمک مالی آمریکا را نخواهد پذیرفت54.
پاسخ مشترک انگلو-آمریکایی به این نکات، که در اوایل اکتبر 1952 ارائه شد، موجب خشم نخستوزیر ایران گردید. در این پاسخ هیچ اشارهای به نکات مطرحشده از سوی مصدق نشده بود. بریتانیا و آمریکا در پاسخ خود صرفاً اظهار داشتند که “پیشنهادات قبلی به اشتباه درک شدهاند و آنچه دکتر مصدق تصور میکرده، مقصود آنها نبوده است55”.
اینبار، نخستوزیر ایران مصمم بود که موضع خود را حفظ کند و هیچگونه امتیازی به بریتانیا و آمریکا ندهد. مصدق طی نامهای به مقامات آمریکایی، دولت بریتانیا را مسئول تأخیر 19 ماهه در دستیابی به یک توافق پس از ملیسازی شرکت نفت ایران و انگلیس دانست. از سوی دیگر، دولت بریتانیا بر دریافت غرامت به دلیل فسخ یکجانبه قرارداد 1933 پافشاری میکرد و پیشنهادات مصدق را غیرمنطقی میدانست. در 16 اکتبر، دکتر مصدق در نطقی رادیویی اعلام کرد که قصد دارد روابط دیپلماتیک ایران و بریتانیا را قطع کند. در 22 اکتبر، روابط دیپلماتیک میان ایران و بریتانیا بهطور رسمی قطع شد و آخرین اعضای سفارت بریتانیا، ایران را ترک کردند. یکی از مقامات وزارت خارجه بریتانیا در این خصوص گفت: “باید اجازه داد ایران مدتی در وضعیت خود باقی بماند56”.
با وجود قطع روابط دیپلماتیک میان ایران و بریتانیا، دولت ایالات متحده همچنان به تلاشهای خود برای یافتن راهحلی ادامه داد. مقامات آمریکایی معتقد بودند که پیروزی آیزنهاور در انتخابات ریاستجمهوری نوامبر 1952 تغییری در سیاست آمریکا نسبت به بحران ایران ایجاد نخواهد کرد.
در تاریخ 10 نوامبر 1952، سفیر آمریکا در تهران، لوی هندرسون، با نخستوزیر ایران، دکتر محمد مصدق، دیدار کرد. در این دیدار، مصدق پیشنهاد کرد که شرکتهای آمریکایی خرید نفت ایران را آغاز کنند و دولت ایالات متحده یک وام 100 میلیون دلاری به ایران ارائه دهد.

54. PRO , London , CAB 129/54 C ( 52 ) 295 , Memorandum of Anthony Eden , the Foreign Secretary , on Musaddiq’s reply to the Anglo – American proposal to solve AIOC’s dispute , Secret , 10th September 1952 , p.1.
55. L.P. ELWELL – SUTTON , op . cit., pp. 284-285.
56. M.A. HEISS , The United States , Great Britain , and Iranian Oil , 1950- 1954 , Ph.D. Thesis, The Ohio State University, 1991, p. 246.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124