بحران نفتی دیپلماتیک بریتانیا: رقابتهای ژئوپلوتیکی معاصر آنگلو-ساکسون در خلیج فارس: آیا از آن عبرتی گرفته شده است یا تنها حاصل خیالپردازی بزرگمنشانه سرآنتونی ایدن بوده است؟

با توجه به بحران سیاسی حاکم، این اطلاعیه، علیرغم انتشار در داخل و خارج از ایران، بازخورد چندانی دریافت نکرد. تنها دو کشتی رسیدهای لازم را ارائه کردند، درحالیکه اکثر کشتیها، که تحت کنترل شرکت نفت ایران و
انگلیس بودند، از پذیرش آن خودداری کردند. با این حال، برخی شرکتهای خصوصی در هند و ایالات متحده
پیشنهادهایی ارائه دادند. دولت ایران علاوه بر ارائهی تخفیفهای قابلتوجه، به خریداران تضمینهایی نیز پیشنهاد کرد، ازجمله:
∙تأمین نفت مطابق با میزان توافق شده و پرداخت غرامت در صورت عدم توانایی در تحویل،
∙ جبران خسارت ناشی از بازگشت نفتکشهای بدون بار،
∙ جبران ضرر و زیان شرکتهای خریدار که در اثر عدم تحئیل نفت از انجام تعهدات خود در قبال مشتریانشان ناتوان
میشدند3.
سفارت بریتانیا نیز در 12 دسامبر 1951 مطلع شد که اگر تا 22 دسامبر 1951 هیچ پیشنهاد خریدی از سوی مشتریان پیشین نفت ایران ارائه نشود، دولت ایران خود را مجاز خواهد دانست تا به هر مشتری که مایل به خرید نفت باشد، فروش انجام دهد. بااینحال، در همان تاریخ، شرکت نفت ایران و انگلیس در بیانیهای که در مطبوعات جهانی
منتشر شد، اعلام کرد که هیچ شرکت نفتی معتبر، هیچ نفتکش و هیچ واسطهی خوشنامی، بهطور مستقیم یا
غیرمستقیم، در اقدامات غیرقانونی دولت ایران مشارکت نخواهد کرد4.
در این بیانیه، شرکت نفت ایران و انگلیس تصریح کرد که «اقدامات لازم را برای حفظ حقوق خود در هر کشوری علیه هر شرکتی یا فردی که با دولت ایران وارد معامله شود، انجام خواهد داد». در نتیجه، شرکتهای خصوصی نیز عملًا نتوانستند از امکان عرضهی آزاد نفت ایران بهره ببرند.5 باوجود این محدودیتها، در 18 فوریهی 1952، شرکت ملی نفت ایران با کنت اتوره دلا زونکا، رئیس شرکت نفتی تازهتأسیس «انته پترولفرو ایتالیا – مدیترانه شرقی»، توافقی را امضا کرد که به موجب آن، ایران متعهد به تأمین 400 هزار تن نفت در سال 1952 و 2 میلیون تن در سال برای یک دورهی دهساله شد.
در شش ماه بعد، دلا زونکا و هانس پراگر، همکار او، چندین سفر به ایران انجام دادند. در ژوئن 1952، خبر بارگیری 1000 تن نفت ایران توسط نفتکش 632 تنی «رز مری» برای شرکت سوئیسی بوبنبرگ از طریق یک شرکت ایتالیایی منتشر شد .
شرکت نفت ایران و انگلیس بلافاصله با مالکان نفتکش، یعنی شرکت «کمپانیا د ناویگاسیون ترسیتا»، که توسط فردی ایتالیایی به نام ریزی اداره میشد، تماس گرفت و آنها را متقاعد کرد تا قرارداد خود را به این شرکت واگذار

3. L.P. EL WELL- SUTTON, Persian Oil: A Study in Power Politics, (London: Lawrence and Wishart Ltd., 1955), p.295.
4. Ibid.
5. Ibid.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124