بحران نفتی دیپلماتیک بریتانیا: رقابتهای ژئوپلوتیکی معاصر آنگلو-ساکسون در خلیج فارس: آیا از آن عبرتی گرفته شده است یا تنها حاصل خیالپردازی بزرگمنشانه سرآنتونی ایدن بوده است؟

با این حال، متحدان سیاسی دکتر مصدق دچار سرخوردگی شده و علیه او موضع گرفتند. از دیدگاه آنها:
«او همهپرسی برگزار کرد و با پیروزیای در ابعاد شورویگونه، به سلطهای به ظاهر کامل دست یافت. اما دیگر
سیاستهایی را که همه عمر به آنها پایبند بود، دنبال نمیکرد. او که پیشتر مدافع قانون اساسی در برابر شاه بود، اکنون با تودههای خیابانی متحد شده بود تا همان قانون اساسی را سرنگون کند؛ او که زمانی مخالف نفوذ بیگانگان بود، اکنون تحت حمایت حزب توده و حامیان شوروی آن قرار داشت17».
ترس از نفوذ کمونیسم در ایران و «چالش شوروی» که هر دو کشور خود را در برابر آن تهدیدشده میدیدند، بریتانیا و ایالات متحده را بیش از پیش به یکدیگر نزدیک کرد. در سال 1952، طی یک نشست آنگلو-آمریکایی در واشنگتن در تاریخ 1 فوریه برای بررسی مناقشه نفتی میان بریتانیا و ایران، بحران ایران نیز مورد بحث قرار گرفت18. در این جلسه توافق شد که تقریباً مسلم است که حزب چپگرای توده از این آشفتگی بهره خواهد برد و در نتیجه، حکومتی شکل خواهد گرفت که یا تحت نفوذ کمونیستها خواهد بود یا توسط آنها اداره خواهد شد.
این نگرانی وجود داشت که مصدق در برابر کمونیسم نرمش نشان دهد و بسیار بعید به نظر میرسید که او [مصدق] اقدامی در جهت مهار کمونیسم در ایران انجام دهد. تنها راه جلوگیری از این وضعیت، روی کار آمدن یک دولت قدرتمند طرفدار غرب بود19. وزارت خارجه بریتانیا چنین نتیجه گرفت: «دیگر امیدی به توافق با مصدق نداریم و بنابراین، جایگزینی او مطلوب به نظر میرسد20».
برتهود، معاون معاونت امور خارجه سفارت بریتانیا در تهران، در گزارشی که در سال 1951 به وزارت خارجه ارسال کرده بود، نوشته بود: «در مجلس شورای ملی ایران، مخالفان کافی برای برکناری آقای مصدق وجود دارد21».
دولت بریتانیا بر این باور بود که دیگر امکان هیچگونه تعامل و مذاکرهای با دکتر مصدق وجود ندارد و هرگونه گفتوگوی آتی باید با نخستوزیری جدید صورت گیرد؛ در این میان، باید تا حد امکان موقعیت دکتر مصدق تضعیف شود22.

17. B. LAPPING, End of Empire, (London: Paladin Grafton Books, 1989), pp. 271-272.
18. S. STRANGE, op. cit., p. 275.
19. J.W. YOUNG ( Ed . ), The Foreign Policy of Churchill’s Peacetime Administration 1951-1955,
(Leicester: Leicester University Press, 1988), p. 165.
20. PRO , London , FO371 / 911462 , The General Correspondence of the Foreign Office , by Sir William Strang , Permanent Under – Secretary of State for Foreign Affairs , on Persian political situation , 21st August 1951 .
21. PRO , London , FO371 / 911462 , The General Correspondence of the Foreign Office , by E.A. Berthoud
, Assistant Under – Secretary at the British Embassy in Teheran , Persia , Secret , 19th June 1951 .
22. PRO , London , T236 / 3663 , Treasury Records , Cabinet Persia ( Official ) Committee , Foreign Office , Secret , 9th April 1952 , p.1 .

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124