بحران نفتی دیپلماتیک بریتانیا: رقابتهای ژئوپلوتیکی معاصر آنگلو-ساکسون در خلیج فارس: آیا از آن عبرتی گرفته شده است یا تنها حاصل خیالپردازی بزرگمنشانه سرآنتونی ایدن بوده است؟

ادعای دیزرائیلی که در بخشهای پیشین این پژوهش نیز به آن اشاره شد، توجیهپذیر به نظر میرسد: “دولتها اغلب سیاستهای پیشینیان خود را ادامه میدهند”. این مسئله دقیقاً در مورد سقوط مصدق صادق بود. طرح سرنگونی او توسط دولت کارگری آغاز شد و توسط دولت محافظهکار اجرا گردید. پس از سقوط مصدق، ژنرال فضلالله زاهدی که از سوی شاه بهعنوان نخستوزیر منصوب شده بود، کابینه خود را تشکیل داد.

پیامدهای بحران
آنتونی ادن که در جریان سفر تفریحی میان جزایر یونان دوران نقاهت پس از عمل جراحی خود را سپری میکرد، با دریافت خبر نتیجه نهایی گفت: «آن شب خواب آسودهتری داشتم40». تایمز لندن سقوط مصدق را ناشی از «نارضایتی
عمومی از ناتوانی او در ارائه حتی نمایشی از تحقق وعدههایش در زمینه اصلاحات اجتماعی، اداری و اقتصادی»
دانست41. نشریه اسپکتیتور نیز در واکنشی تند نوشت: «مصدق با چیزی فراتر از شخصیتی پرجاذبه و عزمی راسخ متعصبانه به قدرت نرسید42».
لرد پرزیدنت، لرد سالزبری، در بیانیهای مختصر به کابینه اعلام کرد که شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه اگر کودتای نظامی موفق نمیشد، تلاش برای یک انقلاب کمونیستی محتمل بود43.
بر اساس موضع رسمی دولت بریتانیا، ایران از نظر جغرافیایی جایگاهی کلیدی در منطقه خاورمیانه دارد. سقوط این کشور تحت سلطه کمونیسم، ضربهای راهبردی و جدی به جهان آزاد وارد میکرد، بهویژه به دلیل تهدید فزایندهای که این وضعیت برای سایر حوزههای نفتی خاورمیانه به همراه داشت. ازاینرو، دولت علیاحضرت تمایل دارد شاهد کشوری با ثبات سیاسی باشد که از خطر سلطه کمونیسم مصون بماند44.

40. A. EDEN, Full circle, (London: Cassell, 1960), p. 214.
41. The Times , 20th August , 1953 , in H. ENAYAT, British Public Opinion and the Persian Oil Crisis from 1951 to 1954, M. Sc. Econ. Thesis, Universi of London, 1958, p. 166.
42. The Spectator , 21st August 1953 , in ibid , p . 165.
43. PRO , London , CAB 128/26 pt 2 CC ( 53 ) 20th Conclusions , Minute 4 , p . 103.
44. PRO , London , FO248 / 1543 , The General Correspondence of the Foreign Office , the British Embassy and Consular Archive : Iran ( Persia ) , Secret , Memorandum on British policy towards Persia , p . 1.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124