موضع ایالات متحده در بحران نفت ایران (۱۹۵۱–۱۹۵۳): میانجی‌گری آمریکا با چشم‌اندازی به شرکت نفت انگلیس–ایران؛ جلوه‌ای از دوگانگی در سیاست آمریکا؛ و رویکرد راهبردی بریتانیا به‌دنبال بحران شرکت نفت انگلیس–ایران نسبت به خلیج فارس.
به دلیل گسترش ملی‌گرایی در میان اعراب، به‌ویژه پس از درس‌های جنگ سوئز دریافتند دیگر در برابر قدرت‌های خارجی ناتوان نیستند و افول بریتانیا نه با سلطه‌ای جدید، بلکه با پایان نفوذ بیگانگان همراه خواهد بود، دکترین آیزنهاوور ناکام ماند.22 این سیاست در خاورمیانه به‌عنوان ابزاری برای نفوذ و امپریالیسم آمریکا تلقی شد، که مداخله ایالات متحده در لبنان در سال 1958 این تصور را تقویت کرد. دولت‌های عربی این اقدام آمریکا را دخالت ناعادلانه در امور منطقه‌ای می‌دانستند.
با این حال، در سال 1959، عراق به دلیل کودتا علیه ملک فیصل و وقوع انقلاب، از پیمان بغداد خارج شد. در پی این تحول، مقر این سازمان به ترکیه منتقل شد. پیمان بغداد که دیگر عضوی عرب نداشت، به سازمان پیمان مرکزی (CENTO) تغییر نام داد و افزایش نگرانی‌های آمریکا از گسترش نفوذ شوروی و کمونیسم در خاورمیانه، مشارکت ایالات متحده در آن پررنگ‌تر شد.
در نتیجه، ایران که همچنان عضو سازمان پیمان مرکزی بود، با افزایش کمک‌ها و تسلیحات ارسالی از سوی ایالات متحده رو‌به‌رو شد. این اقدام به‌منظور تقویت نقش ایران به‌عنوان حائل میان تهدید اتحاد جماهیر شوروی و منطقه نفت‌خیز خلیج فارس انجام گرفت.
پـــاورقی
1. PRO, London, CAB 129/66 C (54) 53, Middle East: Anglo – American Policy, letter to Foreign Office on Policy in the Middle East, from sir Roger Makin’s, the British Ambassador to Washington, Secret, 25th January, 1954.
2. B. BURROWS, Footnotes in the Sand: The Gulf in Transition, 1953- 1958, (London: Michael Russell,1990), p. 135.
3. D. YERGIN, Shattered Peace: The Origins of the Cold War and the National Security State, (London: Penguin Books, 1990), p. 269.
4. Y. ALEXANDER and A. NANES (Eds.), The United States and Iran: A Documentary History, (Maryland: University Publications of America, 1980), pp. 265-266.
5. PRO, London, PREM 11/725, The Correspondence and Papers of the Prime Minister’s Office, Sir Roger Stevens, the British Ambassador in Teheran, to the Foreign Office, Top Secret, 19th March 1954.
