ملّی‌سازی شرکت نفت انگلیس–ایران و پایانِ سیادت (برتری) بریتانیا در خاورمیانه: یک ناکامی بریتانیایی و تولد بریتیش پترولیوم (BP Ltd.)
دولت جدید جمهوری‌خواه آیزنهاوور کم‌ترین همدلی را با ملی‌گرایی در مناطقی از جهان داشت که غرب منافع اقتصادی و سیاسی در آن داشت. نگرانی آن‌ها تهدید کمونیستی بود. دولت ایالات متحده به تدریج به این درک رسید که منافع اساسی مشترکی با بریتانیا در این موضوع وجود دارد: حفظ جریان نفت از آن بخش از حهان. علاوه بر این، در هر دو سوی اقیانوس اطلس، اکنون حزب محافظه‌کار در قدرت بود. جنگ کره درحال پایان بود و بنابراین نیروی انسانی بیشتری برای غرب در دسترس قرار داشت. همچنین، چون چرچیل و آیزنهاوور همکاران دوران جنگ بودند، روابط آن‌ها گرم بود. سیاست ایالات متحده به سمت موقعیت بریتانیا تغییر کرد. در یکه عملیات مخفی در تابیتان 1953، که توسط سیا و ام‌آی6 انجام شد، دولت مصدق سرنگون شد، که در این فصل آن را نشان داده است. این دولت با دولت ژنرال زاهدی جایگزین شد که به عنوان دولتی آماده برای مصالحه و مذاکره شناخته می‌شد.تحریم نفتی علیه نفت ایران، همبستگی شرکت‌های بزرگ نفتی و عملیات مخفی، در نهایت بحران را به پایان رساند.
مسائلی که نقش جهانی برتاینا عمدتاً بر آن‌ها استوار بود شامل سرمایه‌گذاری‌های عظیم واز پیش ایجاد شده، تجارت، فرهنگ، شیئه زندگی و اعتبار امپراتوزی بود. قدرت و نفوذل سیاسی نقش جهانی بریتانیا را تشکیل می‌دادند.
این‌ها منافع بریتانیا بودند. آخرین امه نه کم اهمیت‌ترین، منافع نظامی و دفاعی بودند. همه این‌ها به یک عامل بسیار مهم مرتبط بود؛ این عمال همان عامل اقتصادی بود.
پــاورقی
The Times, 20th August, 1953, in H. ENAYAT, British Public Opinion and the Persian Oil Crisis from 1951 to 1954, M. Sc. Econ. Thesis, Universi of London, 1958, p. 166. The Spectator, 21st August 1953, in ibid, p. 165. PRO, London, CAB 128/26 pt 2 CC (53) 20th Conclusions, Minute 4, p. 103. PRO, London, FO248 / 1543, The General Correspondence of the Foreign Office, the British Embassy and Consular Archive: Iran (Persia), Secret, Memorandum on British policy towards Persia, p. 1The Observer, 8th November 1953, in ENAYAT, op. cit., p. 271. PRO, London, FO800 / 814, The General Correspondence of the Foreign Office, Selwyn – Lloyd to Churchill on Persian Oil, Confidential, 5th May 1953. L.A. ELWELL-SUTTON, op. cit., p.314. Ibid.J. MARLOW, The Persian Gulf in the Twentieth Century, (London: The Cresset Press, 1962), Chapters 10, 12. Parliamentary Debate, Commons, Vol. 526, Col. 796, 12th April 1954, in ENAYAT, op. cit., p. 177. PRO, London, FO371 / 114805, The General Correspondence of the Foreign Office, Sir Roger Stevens, British Ambassador in Teheran to Sir Anthony Eden, the Foreign Secretary, Confidential, 4th June 1955, p.3. Ibid. PRO, London, FO371 / 11076, The General Correspondence of the Foreign Office, Persia, Brief for Lords ‘ Reading. Ibid. The Times, 6 th August 1954, in ENAYAT, op. cit., p. 181. The Guardian, 6 th August 1954, in ENAYAT, op. cit., p. 181. PRO, London, FO371 / 110075, The General Correspondence of the Foreign Office, Anglo – Iranian Oil Company support to the stockholders, by Sir William Fraser, Chairman of the Company, Secret, October 1954. F. FESHARAKI, Development of the Iranian Oil Industry: International and Domestic Aspects, (London: Prager Publishers, 1976), Chapter 3. PRO, London, CAB 128/27 pt. 2 CC (54) 56th Conclusions, Minute 7, p. 6. Ibid. PRO, London, CAB 128/27 pt. 2 CC (54) 55th Conclusions, Minute 6, p.8. PRO, London, T236 / 3664, Treasury Records, Cabinet, Persia (Official) Committee, Control of Persia’s use of sterling with all countries outside the sterling area. Note by the joint Secretaries, Confidential, 20th May 1952. PRO, London, T236 / 3664, Treasury Records, Cabinet, Persia (Official) Committee, Exports to Persia. Note by the Board of Trade, Secret, 21st July 1952. Parliamentary Debates, Commons, in ENAYAT, op. cit., p .185.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]
