۱۹۵۴: دولت محافظه‌کار بریتانیا و پایان بحرانِ ملی‌سازی شرکت نفت انگلیس–ایران.
۱۹۵۴: دولت محافظه‌کار بریتانیا و پایان بحرانِ ملی‌سازی شرکت نفت انگلیس–ایران.
شرکت نفت آنگلو_ ایرانی، مهمترین دارایی بریتانیا در خارج از کشور و اصلیترین منافع آن در منطقه خلیج فارس به شمار میرفت. در این فصل، تلاش خواهد شد تا روند اقدامات دولت محافظه‌کار در مدیریت و پایان دادن به بحران ملی‌سازی تشریح شود.
مدیریت بحران
با توجه به نگرانی ایالات متحده از گسترش نفوذ شوروی در منطقه یا وقوع یک کودتای کمونیستی در ایران، این کشور بریتانیا را تحت فشار قرار داد تا با ارائه‌ی امتیازاتی، اختلاف نفتی با ایران را حل‌وفصل کند. موضع ایالات متحده این بود که «مطلوب‌ترین راه‌حل این بود که شرکت نفت ایران و انگلیس و دولت ایران خودشان به یک توافق دست یابند». در پاسخ، دولت بریتانیا تأکید کرد که اعطای امتیازات به ایران ممکن است باعث تشویق مصادره‌ی سرمایه‌گذاری‌های غربی در سایر نقاط جهان شود.1
با روی کار آمدن دولت جدید آمریکا به رهبری آیزنهاور و جان فاستر دالس در ژانویه 1953، این دولت در بحران ایران انعطاف‌پذیری بیشتری نسبت به استدلال‌های بریتانیا از خود نشان داد. همان‌طور که در فصل قبل اشاره شد، در 20 ژوئن 1953، رئیس‌جمهور آیزنهاور به‌طور رسمی از موضع بریتانیا حمایت کرد و طی نامه‌ای به نخست‌وزیر ایران، دکتر محمد مصدق، اعلام کرد که ایالات متحده از ارائه‌ی کمک مالی به ایران یا خرید نفت این کشور خودداری خواهد کرد.2 این اقدام پس از آن انجام شد که پیشنهاد ارائه شده از سوی دولت آمریکا در 20 فوریه 1953 به دولت ایران، که در فصل پیشین مورد بحث قرار گرفت، از سوی نخست‌وزیر ایران رد شد. در این مرحله، وزارت امور خارجه ایالات متحده آشکارا نارضایتی خود را از مصدق ابراز کرد.
در تلاش برای تضعیف موقعیت دکتر مصدق و ایجاد یک رکود اقتصادی فراگیر در ایران، شرکت نفت ایران و انگلیس، که از نفوذ گستردهای در سطح بین‌المللی برخوردار بود، تحریم نفت ایران را اعمال کرد و همچنین متخصصان فنی خود را از ایران خارج ساخت.
