۱۹۵۴: دولت محافظه‌کار بریتانیا و پایان بحرانِ ملی‌سازی شرکت نفت انگلیس–ایران.

۱۹۵۴: دولت محافظه‌کار بریتانیا و پایان بحرانِ ملی‌سازی شرکت نفت انگلیس–ایران.

از آن پس، تماس‌ها میان لندن و تهران ادامه یافت که در نهایت منجر به اعلام رسمی از سر‌گیری روابط دیپلماتیک در تهران در تاریخ 5 دسامبر 1952 شد. در 21 دسامبر، کاردار جدید بریتانیا وارد تهران شد و سفارت بریتاینیا مجدداً افتتاح گردید. در پی این تحولات، ارزش سهام شرکت نفت ایران و انگلیس با افزایش 10 شیلینگی به 142 شیلینگ رسید، درحالی که در سال 1951 به کمتر از 90 شیلینگ سقوط کرده بود. تا آغاز سال 1954، ارزش سهام این شرکت به 190 شیلینگ بازگشت. هم‌زمان، در راستای حل‌وفصل مناقشه نفتی میان ایران و بریتانیاف هربرت هوور، مشاور ویژه نفتی وزیر امور خارجه ایالات متحده، جان فاستر دالس، چندین بار به ایران سفر کرد تا در زمینه مذاکرات را فرراهم سازد. در 1 فوریه 1954، شرکت نفت ایران و انگلیس اعلام کرد که با هفت شرکت بزررگ نفتی دیگر در خاورمیانه فعالیت داشتند، درحال مذاکره است تا راهکاری برای رفع موانعی که از بازگشت نفت ایران به بازارهای جهانی جلوگیری می‌کرد، بیابد.

در ادامه همان ماه، هیئتی متشکل از بیست کاشناس فنی، به سرپرستی یکی از مدیران پیشین میادین شرکت نفت ایران و انگلیس، نماینده هشت شرکت ذی‌نفع، به ایران پرواز کرد تا پالایشگاه آبادان را مورد بررسی قرار دهد. این سفر با مأموریتی حقیقت‌یاب توصیف شد که هدف آن برآورد هزینه‌های لازم برای بازگرداندن پالایشگاه به وضعیت عملیاتی کامل بود.48

در اوایل مارس 1954، پس از ارائه گزارشس مثبت از سوی هیئت اعزامی که در فوریه به ایران سفر کرده بود، سران کنسرسیوم نفتی در لدن گرد هم آمدند، ساختار مالی کنسرسیوم تثبیت شدف طرحی تدئین گردید و نمایدگانی در تایرخ 10 آوریل عازم تهران شدند تا مذاکرات را آغاز کنند. اعضای ای هیئت شامل جی. اچ. لودون از شرکت شل. اچ. ای.اسنو از شرکت نفت ایران و انگلیس، و اورویل هاردن از شرکت استاندارد نیوجرسی بودند که به ترتیب نمایدگان هلند، بریتانیا وآمریکا محسوب می‌شدند.

زمانی که انتونی ایدن در تاریخ 12 آوریل در مجلس عوام از مأموریت این هیئت در تهران خبر داد، هربرت موریسون، وزیر امور خارجه دولت کارگری، از این فرصت استفاده کرده و اظهار داشت:

«بهتر است این مسائل در زمان مناسب از طریق گفت‌وگوهای دوستانه حل‌وفصل شوند، نه اینکه با توسل به جنگ و زور به دنبال حل آن‌ها باشیم. اگر ما تلاش می‌کردیم این مسائل را با قوه قهریه حل کنیم، چنین اظهاراتی امروز امکان‌پذیر نبود».49

در تاریخ 14 آوریل 1954، مذاکرات رسمی آغاز شد. مذاکرات تا میانه ماه مه ادامه یافت، زمانی که سه مذاکره کننده به‌طور ناگهانی برای مشاوره به لندن بازگشتند.50 مشکل اصلی در خصوص نحوه مدیریت مؤثر میادین نفتی و پالایشگاه‌ها بود و به اینکه چگونه هر توافقی می‌تواند با مفاد قانون ملی‌سازی تطابق یابد. در تاریخ 20ژوئن، مذاکره کننده‌گان دوباره در تهران حضور یافتند و پس از بررسی‌های فراوان، فرمولی پیدا شد که ایده حاکمیت دولت ایران را براورده کرده و در عین حال کنترول لازم را برای کنسرسیوم در عملیات‌ها فراهم می‌کرد.51 در تاریخ 5 آگوست 1954، کنسرسیوم بین‌المللی و هیئت ایرانی توافق کامل خود را اعلام کردند.

This is a unique website which will require a more modern browser to work!

Please upgrade today!