بریتانیا دیگر یک قدرت جهانی قادر به اقدام مستقل نیست: بحران ملی شدن نفت انگلیس- ایران (Anglo – Iranian) به عنوان نمونهای که بریتانیا میبایست از آن در بحران کانال سوئز 1956 درس میگرفت
هر کشتیای که چنین کالاهایی را به بنادر ایران حمل میکرد، حتی اگر قراردادهای آن از پیش منعقد شده بود، از طریق پیام رادیویی منحرف میشد و اعتراض مقامات ایرانی نیز نادیده گرفته میشد.
در عین حال، در همان دورهای که بریتانیا در سال ۱۹۵۱ تحریمهای اقتصادی علیه ایران را آغاز کرده بود، کارتلهای نفتی نیز در حال تدوین طرحهایی برای منزوی ساختن نفت ایران بودند. این اقدامات در شرایطی صورت میگرفت که همزمان مذاکرات میان بریتانیا، ایران و ایالات متحده ــ چنانکه در فصلهای پیشین بررسی شد ــ همچنان ادامه داشت.
در بریتانیا، به درخواست وزارت سوخت و نیرو، در ژوئن ۱۹۵۱ «کمیته مشورتی تأمین نفت» تشکیل شد. سِر ویلیام فریزر از شرکت نفت ایران و انگلیس به ریاست آن منصوب گردید. سایر اعضا شامل نمایندگان شرکت «ترینیداد لیزهولدز» و گروه «شل» بودند.
اقدامی مشابه در ایالات متحده نیز صورت گرفت. در ژوئن ۱۹۵۱ «کمیته تأمین نفت خارجی» تشکیل شد. ریاست این کمیته را اسکار ال. چپمن، وزیر کشور و مدیر نفت در امور دفاعی، بر عهده داشت و این نهاد در همکاری نزدیک با همتای بریتانیایی خود فعالیت میکرد. این سازمان متشکل از ۱۹ شرکت بود که پنج مورد از آنها از شرکتهای بزرگ کارتل نفتی به شمار میرفتند؛ از جمله «تگزاس و گلف»، «استاندارد نیوجرسی»، «استاندارد کالیفرنیا»، «سوکونی–واکوم» و شماری از شرکتهای وابسته و زیرمجموعه آنها. همچنین شرکت «سینکلر اویل» و گروه جدید فعال در خاورمیانه شامل «آمریکن ایندیپندنت اویل کمپانی»، «پاسیفیک وسترن اویل کورپوریشن» و «سوپریور اویل کمپانی» نیز در این ساختار حضور داشتند.
در ۲ اوت ۱۹۵۱، کمیتههای بریتانیایی و آمریکایی تدوین یک برنامه مشترک عملیاتی را برای مقابله با کمبود نفت ناشی از توقف تولید نفت ایران آغاز کردند. ظرف چند هفته، مطابق برنامه مصوب دو کشور، تولید نفت در ونزوئلا، عربستان سعودی، کویت و کانادا در مجموع ماهانه دو میلیون تن افزایش یافت.
در نیمه نخست سال ۱۹۵۲، تولید نفت خاورمیانه ۱۵ میلیون تن افزایش پیدا کرد و بدین ترتیب دقیقاً کاهش تولید ناشی از توقف صادرات نفت ایران جبران شد.
در مجموع، تولید نفت خاورمیانه از ۹۷٬۱۰۰٬۰۰۰ تن در سال ۱۹۵۱ به ۱۰۶٬۱۰۰٬۰۰۰ تن در سال ۱۹۵۲ رسید؛ رقمی که معادل یکششم تولید جهانی و پس از تولید ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تنی ایالات متحده، در جایگاه دوم جهان قرار داشت. 8
معاون مدیر اداره نفت و رئیس شرکت «استاندارد اویل ایندیانا»، بروس براون، گزارش داد که از مجموع کاهش روزانه ۶۶۰ هزار بشکه نفت، تاکنون ۵۰۰ هزار بشکه از منابع آمریکایی و بریتانیایی جبران شده است.
به گفته او، روزانه ۲۰۰ هزار بشکه نفت که معمولاً از خاورمیانه به ایالات متحده ارسال میشد، به اروپا منحرف گردید و در مقابل، تولید در ایالتهای تگزاس و لوئیزیانا افزایش یافت. 9
