سقوط دولت حزب‌کارگر بریتانیا در سال 1951 در بستر بحران ملی شدن شرکت نفت انگلیسی – ایران (Anglo – Iranian)

دولت حزب کارگر بریتانیا بدون آمادگی قبلی با بحران ملی شدن شرکت نفت ایران و انگلیس مواجه شد، چرا که اطلاعات آن‌ها از تحولات ایران محدود و عمدتاً وابسته به منابع خود این شرکت بود. وزارت امورخارجه بریتانیا نیز در شرایطی آشفته قرار داشت، به‌ویژه با ورود وزیر خارجه جدید، هربرت موریسون، که تقریباً هم‌زمان با به قدرت رسیدن دکتر محمد مصدق این سمت را بر عهده گرفت.

با اعلام ملی شدن نفت ایران و انگلیس در 2 مه 1951، مصدق به یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های وزیر امورخارجه جدید بدل شد. موریسون، که پیش‌تر وزیر کشور بود و برای جانشینی ارنست بِوین به وزارت خارجه انتقال یافته بود، به‌خوبی آگاه بود که افکار عمومی بریتانیا، هرگونه انعطاف‌پذیری یا ضعف در برابر قاطعیت ایران را نشانه‌ای از ناتوانی دولت تلقی خواهد کرد. از این رو، وی کابینه را از مجموعه تدابیر طراحی شده برای ممانعت از خرید نفت ایران توسط مشتریان شرکت نفت ایران و انگلیس مطلع ساخت. در همین راستا، دولت بریتانیا دستور داد که:

از بارگیری نفت در پالایشگاخ آبادان توسط نفتکش‌های خود جلوگیری کند.تمامی متخصصان و تکنسین‌های بریتانیایی را از پالایشگاخ آبادان و میادین نفتی ایران خارج سازد.از طریق پیگیری‌های حقوقی، مانع از آن شود که شرکت‌های دیگر بتوانند نفت بارگیری شده از آبادان را در بازاهای بین‌المللی به فروش برسانند. ¹